Art 50
Het verschil tussen het ONbewuste en ONDERbewuste
RUBRIEK: Bewustzijn Geplaatst op 2 maart 2026
Ik moet een beetje lachen met al die boeken met zogezegde openbaringen die de laatste tijd zo frekwent worden gepubliceerd. Ze bevatten zogezegd "vergeten" of goed bewaarde geheimen, die eindelijk NU voor iedereen beschikbaar worden ge-steld (mits men bereid is hun prijzige aankoop te betalen om hen te lezen) (zie hier-boven). Ooit heb ik zélf ooit aan gedacht om een boek te publiceren met als titel Het Esoteries Geheim, waarvan de eerste zin zou luiden: Er bestaat niet echt een geheim. Waarom zou immers iets wat zo kostbaar en uniek is, dat het "eeuwige geheimen" zou bevatten, zo achteloos in de loop der tijden "verloren" of "vergeten" geraakt zijn? In dit geval zijn er hiaten in dit voorgesteld (hopelijks toch) hermeties concept: het boek had geen 524 blad-zijden maar 22 X 22= 484 pagina's moeten tellen. Want 4 X 22= 88 euro als prijs, is ook geen peulschil en als gok om het even in te kijken. Men wordt natuurlijk in zijn nieuwsgierigheid getriggerd, vooral wanneer voor wie het ge-tal 22 -zoals dat bij mij het geval is- een speciale betekenis heeft; zie hier.
Maar goed, binnen wat men als het New-Age-circus aan goedkope en populitiese voorstellingen kan omschrijven, is de magie door "speciale" poorten, dimensies, in-wijdingsrituelen, bijzondere ceremonies, formules of "heilige" technieken (om het trillingsgetal te verhogen; om verlicht te worden; om transcendentie te bereiken;....), bijlange na niet het enige verkeerde concept dat wordt opgehangen aan wat bewust-zijn is en hoe men bewustzijnsgroei kan bewerkstelligen. Men kan die samenbunde-len rond een aantal centrale thema's:
1/het geen scheidingslijn kunnen trekken tussen het stoffelijk/lichamelijke en het psychies/energetiese;
2/het bestaan van een binnenwereld EN een buitenwereld niet kunnen /willen on-derscheiden;
3/het verschil tussen het ONbewuste en het ONDERbewuste niet kunnen maken;
Met telkens daarbij de usual suspects als boosdoeners of hinderpalen:
1/de lichamelijke-konkrete realiteit staat de psyche in de weg;
2/het ego staat de spiritualiteit in de weg;
3/het onderbewustzijn staat het bewustzijn in de weg.
Die men gebruikt als reden/alibi om devolgende principes te kunnen verwerpen:
1/de wetten van de stoffelijke realiteit, want de geest overstijgt zogezegd elke duali-teit;
2/de wetten van de psychologie wat betreft de struktuur van de psyche met het Zelf en het wezen van het denken, want de geest kreëert zogezegd de werkelijkheid;
3/de wetten van het bewustzijn als levend ervaringsproces, want de geest is zogezegd "goddelijk" van oorsprong en almachtig.
En wat tegelijk gepaard gaat met de ontkenning van een bepaalde realiteit:
1/het stoffelijk bestaan met zijn beperkingen en zijn noodwendigheden, en dat ons pijn en problemen kan geven (een hekel punt voor elke religie die ons daarvan wil "verlossen");
2/het bestaan van een externe en onvolmaakte realiteit waarin we moeten leven en waarin we ervaringen opdoen;
3/bewustwording is een leerproces waarvoor men zelf verantwoordelijk is door de keuzes en beslissingen die men neemt (karma als leermeester).
En dan krijgt men posts op Facebook en Co in de trant zoals op de figuur linksboven. Feiten? Ik dacht het niet, want gewoontepatronen zijn geen gedragingen die ge-stuurd worden door het onderbewustzijn; met name de Gestaltpsychologie heeft duidelijk gemaakt dat wanneer we vasthangen aan oude patronen, we die zelf hebben gemaakt als antwoord op bepaalde problemen, ervaringen, angsten, trauma's, .... Het MOTIEF daarvan kan verbannen zijn naar het onderbewustzijn, wat dezelfde psychologiese "reden" heeft als waarom het gedragspatroon wordt in stand gehou-den: de bedreigende/beschamende/gevaarlijke situatie en toestand vermijden, en "verbannen". Het LICHAAM funktioneert en reageert automaties -gelukkig maar- maar dit heeft NIETS te maken met het onderbewustzijn. HOE bewust we zijn over ons lichaam, hangt af van de mate waarin we bereid zijn naar ons lichaam en de li-chaamstaal te luisteren, dus welke relatie we met ons lichaam onderhouden; maar heeft niets op zich weinig met het onderbewustzijn te maken.
Het onderbewustzijn is ook alles behalve die soort "stofzuiger" die alles uit de bui-tenwereld automaties zou opnemen BUITEN onze aandacht en wil om; als dát het geval zou zijn, zouden we wel erg beïnvloedbaar en manipuleerbaar zijn. Wanneer we "bespeelbaar" zijn voor bijvoorbeeld reklame of propaganda, komt dat omdat we niet waakzaam en allert genoeg zijn in onze aandacht , ons opmerkingsvermogen en ons denken, ttz te ONBEWUST in het leven staan. Wie een beetje oplet, heeft dat door, en herkent die poging tot manipulatie of indoktrinatie. Gebrek aan kritiese zin en aan aandacht, hebben echter niets te maken met de werking en de funktie van het onderbewustzijn. Integendeel zelfs: het onderbewustzijn VERHINDERT dat zomaar sluiks nieuwe informatie naar BINNEN zou kunnen komen die ons over-hoop zouden kunnen smijten. Men kan niet tegelijk én vasthangen aan oude patro-nen, én als een open deur alle nieuwigheden opzuigen als een spons. Het is het één of het ander. Kortom het onderbewustzijn heeft een beveiligingsfunktie; het is de kelder van de psyche waar een aantal zaken "veilig" worden weg geborgen en opge-sloten, die we liever NIET onder ogen willen nemen.
Wanneer men googelt, kan men al direkt dezelfde onzin terug vinden: tegenwoordig halen velen hun mosterd uit zulke AI-gegenereerde data (zie figuur rechtsboven). Het illustreert hoe onbetrouwbaar AI is voor wat betreft uitgerekend die denk- en bewustzijnsprocessen: het maakt gewoon het "grootste gemeen veelvoud" van alle voorstellingen die op het Net hun ronde doen, en vermits daar voor een groot gedeel-te foutieve en onware tussen zitten, ZONDER het vermogen om onderscheid te ma-ken tussen juiste en valse data. AI mist immers het vermogen tot denken en evalu-eren wat juist HOGERE vermogens van dat bewustzijn zijn. AI is louter een verza-melaar van gegevens, opvattingen, opinies en meningen; als men zijn toepassing derhalve op het Net gaat veralgemenen, zal het derhalve nog verder de intelligentie en kreativiteit van de mens devalueren. Jongeren hebben NU al problemen om WARE informatie uit het Net te selekteren; dus dat probleem zal in de toekomst alleen maar grotesk toenemen. Slechts 1 manier om dat te voorkomen: hou AI AF van alles wat met denken, echtheid en kreativiteit te maken heeft; het is fake, mislei-dend, speelt in op ge-makzucht , en het zal zeker de klimaatopwarming nog doen toenemen door zijn verslindende nood aan energie en waterkoeling.
Nog zoiets: bovenstaande "reklame" voor hulpverleners die toch zouden vertrouwd moeten zijn met de werking en de funktie van het onderbewuste, omdat het hun werkterrein is, toont aan hoe wijd en diep verbreid deze valse voorstellingen over het onderbewuste zijn. Het onderbewuste als "saboteur" van het bewustzijn, dat veran-deringen ten goede TEGEN zou houden. Volkomen terecht, denk ik dan, want DAT is precies een manier om zich TEGEN ongewenste inmenging te beschermen. Het fias-co van het NLP (Neuro linguistiek programmeren) is het gemak waarmee het voor-stelt dat de "harde schijf" van ons denken en gedrag zou kunnen veranderd worden. Nope dus: patronen werden destijds BEWUST aangemaakt als antwoord op een wel-bepaald probleem. Hun bestaan berust dus op een specifiek motief, en dus komt er weerstand wanneer men dit patroon zou "wegnemen" ZONDER het probleem op te lossen die aan de basis van zijn motief ligt. Kortom: de sleutel daarvan ligt niet in het onderbewustzijn, maar in ..... het bewustzijn. Patronen kunnen alleen maar defi-nitief en permanent opgelost worden door een bewustwording of bewustzijnsgroei.
Het onderbewustzijn is derhalve een soort kelder of frigo van het bewustzijn, waar dingen en ervaringen die TE waren (te moeilijk, te pijnlijk, te traumaties, te konfron-terend, te verstorend, ....) werden gedropt. Een soort vuilbak dus waarin het be-wustzijn ervaringen verdringt omdat het er niet mee kan omgaan, of uitstelt om er zogezegd "later" mee te dealen. In het onderbewustzijn zitten dus deze dingen ver-bannen die het bewustzijn heeft ervaren, maar NIET wou accepteren of toelaten. Er gaat derhalve STEEDS een interventie van dat bewustzijn aan vooraf, ook al kan men dit nadien "vergeten". Het is zoals met stof onder het tapijt vegen om het niet meer "te zien": men kan het inderdaad niet meer zien, maar "weg" is het natuurlijk ook niet.
Dus een ervaring kan liggen "gisten" in dit onderbewustzijn, en druk naar "boven" uitoefenen om (eindelijk) door het bewustzijn te worden behandeld. Dit kan op ver-schillende manieren gebeuren. Dat kan gebeuren wanneer dezelfde ervaring zich in het nu herhaalt, of dreigt te herhalen, en een grote angst zich vanuit dat onderbe-wustzijn meester maakt van de persoon: bij zulk een esckalatie kan men immers niet meer beweren dat "er niets aan de hand is". Men struikelt over een reële bult in het tapijt. Het kan ook gebeuren tijdens zijn slaap, omdat het wakend bewustzijn dan niet meer de skepter zwaait; vanuit het onderbewustzijn tonen dromen dan de ver-drukte of onderdrukte verlangens en gevoelens. Zonder het te willen kijkt men onder het tapijt: oei!
Een derde manier houdt verband met de beperkte opnamecapaciteit van het onder-bewustzijn: men kan wel dingen in een vuilbak droppen, maar vroeg of laat geraakt die VOL, en dan moet hij geledigd worden. Dit kan gebeuren bij konflikten, wan-neer de persoon in één keer al zijn opgekropte frustraties en emoties eruit gooit, als ware de dam van het onderbewustzijn doorbroken, en alles erin als een tsunami uit-loopt. Dit kan gebeuren wanneer de remmingen bij iemand wegvallen: hij is moe, hij is het beu, hij is dronken,.... En het kan ook gebeuren op momenten waarop "de spreekwoordelijke druppel de emmer doet overlopen"; met dezelfde gevolgen van-dien.
Daarom wordt het onderbewuste ook de SCHADUW van de psyche genoemd: het is de diepe kerker of de vergeetput waarin alles wat ooit "het daglicht heeft gezien" in duisternis wordt opgesloten, met de bedoeling het "uit de wereld te helpen". Een vergeefse poging, want alhoewel "onzichtbaar", blijft het de persoon "achter-volgen" als zijn schaduw. En uit de vergeetput klinkt regelmatig gejammer of rumoer van wat men erin heeft opgesloten. Want WAT men probeert te vergeten is niet "dood en begraven", maar blijft LEVEND als een spook in de kelders van zijn geest, om op te doemen in zijn dromen en onbewaakte momenten. Het wacht om eindelijk te worden opgemerkt, terug te worden opgenomen en te worden behandeld in de geest. Zo bekeken, is het onderbewustzijn de helper van het Karma omdat de goo-cheltruuk of de begoocheling van iets IN of MET de geest te kunnen doen verdwijnen NIET kan werken; het is nooit echt "weg". De enige manier om het te doen "verdwij-nen", is van het op te lossen, ttz te VERWERKEN: of het nu angst is, of een trauma, of een ooit gebeurd vreselijk drama, het komt erop neer van het uiteindelijk onder ogen te willen nemen. Men moet de psychiese moed kunnen brengen om zich te kon -fronteren met zijn spoken en demonen; ze proberen op te sluiten om "er geen last meer van te ondervinden" is geen adekwate methode om daarmee om te gaan. Men probeert erdoor het proces uit te stellen of om tijd te kopen; zonder resultaat.
De interaktie tussen Bovenpool -de kop met zijn hersen-aktiviteit- en de Beneden -pool -de buik met zijn buik-aktiviteit- heb ik visueel op hier bovenstaande figuur weergegeven. Men kan hierdoor beter de foute redenering en voorstelling begrijpen als zou het bewustzijn zich alleen "in het hoofd" bevinden, en als zou de HELE Bene-denpool gelijk gesteld kunnen worden met het "onderbewuste". Wat zich in de loop van zijn persoonlijke levensgeschiedenis heeft ontwikkeld als PATRONEN, slaat ook op de VIER Elementen; dus ook op gedachte-patronen (Lucht), beliefs -overtuigin-gen (Vuur), gewoontes (Aarde) en angsten (Water). Sommigen zullen dit beschou-wen als het "verruimd" onderbewuste, maar strikt gezien zijn het semi-automatie-se maar geen echt onderbewuste patronen. Men volgt een routine omdat dit het ge-makkelijkst en komfortabel is; men slaat er geen acht op omdat het een aangeleerde training/herhaling is, maar het vindt niet echt plaats BUITEN het bewustzijn (van-daar de stippelliin errond). Het is een vast scenario dat wordt gevolgd, maar geen echt onderbewust; anders zou men zich ook niet realiseren wanneer het wordt ver-stoord of wanneer men er zelf van afwijkt. Wat vast én verdrongen is, dat is het echte onderbewustzijn: de inkapseling of opsluiting van zijn trauma's en drama's (vandaar de volle lijn errond). Noteer dat er vanuit het dualisme/tweeledigheid er symmetries ook zoiets bestaat als het bovenbewuste, het zogenaamde geheugen waarin de kronieken en de herinneringen worden opgeslagen. Als het onderbewuste de kelder van de psyche is, is het bovenbewuste de zolder van de psyche.
Bemerk hierbij de ANALOGIE tussen enerzijds de struktuur van de psyche, en ander -zijds de struktuur van een woning dat de mens voor zich maakt: het is een weerspie-geling ervan met de verschillende kamers als kompartimenten voor diverse aktiviteit.
Waar het echter om gaat, zijn de kamers van het huis waarin men leeft: daar waar zijn bewustzijn in de psyche "leeft" en werkzaam is. Noteer hierbij dat een bepaalde persoon zijn specifieke voorkeursgebieden zal kennen waarin hij voornamelijk aktief zal zijn: Aarde-types zullen willen doen, vatbaar zijn voor gewoontes en hun lichaam belangrijk vinden; Water-types zullen in de eerste plaats willen voelen, vatbaar zijn voor angsten en hun emoties en gevoelens belangrijk vinden; Lucht-types zullen dan weer hun gedachten erg belangrijk vinden, graag denken en vatbaar zijn voor gedach -te-patronen; en Vuur-types tenslotte worden gedreven door motieven, zijn vatbaar voor overtuigingspatronen of beliefs, en zijn geacceerd op willen.
Maar belangrijk bij dit alles, is van tebeseffen dat het hele gebied BINNEN de rode cirkel dát van het bewustzijn is, het onderbewuste en het bovenbewuste INBEGRE-PEN. Het ONbewuste is wat daarbuiten valt. Dat houdt impliciet in dat de graad van zijn bewustzijn samenhangt met het DEEL van de realiteit dat men heeft ver-kend, onderzocht en geassimileerd. Kortom, op deze figuur staat NIET het bewust-zijnsNIVEAU van iemand. Dit is een hekel en belangrijk punt: iemands bewustzijn hangt af van de HOEVEELHEID werkelijkheid die hij heeft door genomen. Daarom kan een jonge mens nooit zo bewust zijn als een oudere mens (althans dan sommige toch). Maar natuurlijk geldt ook: wie zijn hele leven hetzelfde heeft gedaan, bevat een sterk "gespecialiseerd" bewustzijn, maar geen groot "algemeen" bewustzijn. Hij is een krak in iets, een meester in een bepaalde discipline, maar onwetend/onbewust over wat daarbuiten valt.
Bovenstaande uitspraak is uit hetzelfde bedje ziek als de meeste misverstanden over het onderbewuste die de ronde doen: hoe meer men het leven wil kontroleren, hoe groter de rol en de werking van het onderbewustzijn juist worden. Want het ontstaat juist DOOR censuur of onderdrukking. Kontrole vertrekt steeds van een behoef-te aan beheersing en een plan waaraan die werkelijkheid zou moeten beantwoorden. Iemand die kontrole zoekt kan niet verdragen dat de realiteit van dat CONCEPT zal afwijken, en precies dáár begint de onderdrukking; men probeert de realiteit "naar zijn hand te zetten". Het onderbewustzijn is daarom een soort black box met de modus operandi van het bewustzijn: het bevat de sporen van wat verkeerd gelopen is, de problemen en de ergernissen die men heeft meegemaakt, zijn frustraties en angsten, zijn tekortkomingen en falingen, zijn verdriet en zijn geheimen. Als ware het het tegelijk het relaas van zijn uitgestelde leerprocessen: deze zaken die op de pyche drukken omdat ze nog moeten afgerond of afgewerkt worden; deze proble-men die op zijn levensbord blijven verschijnen omdat men die niet naar behoren kan oplossen. Het opruimen van zijn afvalbak, daar moet men ZELF voor zorgen door een kontinu onderzoek van wat zich daar met de tijd ophoopt. Hou de inhoud van je afvalbak klein, door hem op tijd leeg te maken en bij te leren wat je aanvankelijk NIET wou horen. Als men zijn licht heeft laten schijnen naar BINNEN in de duister-nis van het onderbewustzijn, en het onderbewuste bewust heeft gemaakt, dan kan men verder gaan met zijn licht naar BUITEN te laten schijnen en het onbewuste ver-der bewust te maken.
